Author: Basiowe Gry Planszowe
Keywords: Kultura, sztuka, Polska, historia, gra, planszowa

1

Linia zmiany czasu

15

3

13

5

11

7

9

www.gra-sztuka.xlx.pl

Kościół w Inowrocławiu	Ratusz we Wrocławiu
Sztuka romańska / XI—XII w	Gotyk / XIII—XV w
W Polsce można było zobaczyć już wpływy artystów z Zachodu. Tylko sztuka ludowa była po polsku. Reszta po łacinie.	W Gotyku zaczęto budować wysokie zamki i kościoły. Okna stały się duże i więcej światła wpadało do wnętrza budynków.
Gracz, który ma karty: / Gall Anonim / Rotunda w Cieszynie / Kolumna ze Strzelna / Bulla Gnieźnieńska / Oj, chmielu, chmielu / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.	Gracz, który ma karty: / Wit Stwosz / Katedra w Gnieźnie / Święta Anna samotrzeć / Bogurodzica / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.
1 / www.gra-sztuka.xlx.pl	2 / www.gra-sztuka.xlx.pl

Jan Nepomucen Głowacki „Widok na Wawel”	Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa w Poznaniu
Renesans / 1500—1620	Barok / 1620-1764
Powstaje coraz więcej utworów w języku polskim. Naukowcy zajmują się nie tylko teologią.	W tym okresie sztuka opowiadała jak dobrze żyć. Budowle były bardzo ozdobne.
Gracz, który ma karty: / Jan Kochanowski / Wawel / Bitwa pod Orszą / O obrotach sfer niebieskich / Melodie na psałterz polski / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.	Gracz, który ma karty: / Jan Andrzej Morsztyn / Kolegiata w Poznaniu / Matka Boska z dzieciątkiem / Rytmy / Audite mortales / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.
3 / www.gra-sztuka.xlx.pl	4 / www.gra-sztuka.xlx.pl

Pałac w Dorzycach	Piotr Michałowski „Rajtar”
Oświecenie / 1764-1822	Romantyzm / 1822-1863
Oświecenie to „wiek rozumu”. Ludzie najbardziej cenili to co da się wyjaśnić rozumem. Często odwoływano się do antyku.	Artyści zaczęli tworzyć dzieła o tym w co można tylko wierzyć lub wyczuć. Wróciła zainteresowanie dawnymi opowieściami i gusłami.
Gracz, który ma karty: / Ignacy Krasicki / Teatr Wielki / Ulica Długa w Warszawie / Myszeida / Krakowiacy i górale / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.	Gracz, który ma karty: / Adam Mickiewicz / Juliusz Słowacki / Kobieta układająca pasjansa / Oda do Młodości / Mazurki Chopina / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.
5 / www.gra-sztuka.xlx.pl	6 / www.gra-sztuka.xlx.pl

Eliza Orzeszkowa „Nad Niemnem”	Józef Mehoffer „Alegoria Dobrobytu”
Pozytywizm / 1864 - 1890	Młoda Polska / 1890 - 1912
Artyści skupili się na tym co naukowe i co da się udowodnić. Chcieli aby ludzie zapomnieli o mitach i duchach.	Artyści uważali, że świat wkrótce się skończy a ludzie robią zbyt wiele złych rzeczy.
Gracz, który ma karty: / Henryk Sienkiewicz / Maria Konopnicka / Bolesław Prus / Krzyżacy / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.	Gracz, który ma karty: / Stanisław Wyspiański / Kamienica pod żabami / Wiosna w Gościeradzu / Wesele / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.
7 / www.gra-sztuka.xlx.pl	8 / www.gra-sztuka.xlx.pl

Sfu „Pałac Kultury i Nauki”	Margoz „Centrum sztuki współczesnej” w Toruniu
Socrealizm / 1945-1989	Współczesność / od 1990
Artyści mieli tworzyć dzieła chwalące partię oraz ciężką pracę robotników i chłopów.	Współczesna sztuka łączy wiele kierunków. Pokazuje prawdziwe i wymyślone rzeczy.
Gracz, który ma karty: / Władysław Broniewski / Aleja róż / Etykieta zapałczana / Teatrzyk Zielona gęś / Muzyka filmowa Komedy / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.	Gracz, który ma karty: / Nierozpoznani / Kobieta i parasol / Kukurydze w Katowicach / Saga Wiedźmin / Missa pro pace / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.
10 / www.gra-sztuka.xlx.pl	11 / www.gra-sztuka.xlx.pl

Zdjęcie „Widok na plac Teatralny”	Nicubunu „Malarz”
Dwudziestolecie międzywojenne / 1918-1939	Przyszłość
Polscy artyści cieszyli się z odzyskania wolności. Tworzone dzieła nie zawsze były logiczne i zrozumiałe.	W przyszłości sami możecie zostać artystami i tworzyć polską sztukę.
Gracz, który ma karty: / Witkacy / Hala ludowa / Alice Prin / Ferdydurke / Manru / Za każdą z nich dostaje dodatkowy punkt.	Koniec gry
9 / www.gra-sztuka.xlx.pl	12 / www.gra-sztuka.xlx.pl

Gall Anonim / Prawdopodobnie pochodził z Wenecji. Był pierwszym polskim kronikarzem. Będąc na dworze Bolesława Krzywoustego napisał Kronikę Polską. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Rotunda w Cieszynie / Jest przykładem romańskiej budowli. To jeden z najstarszych zabytków w Polsce. Jej obraz umieszczono na banknocie 20 złotych. / Możesz dodać 1 do następnego rzutu kostką.
Kolumna ze Strzelna / Jedna z najstarszych płaskorzeźb umieszczona na kolumnie kościoła w Strzelnie. Postacie to symbole cnót. / Weź 1 kartę Słynnych obrazów i rzeźb.	„Bulla Gnieźnieńska” / Dokument ten posiadał pieczęć papieża i mówił, że Polski Kościół będzie niezależny od biskupów z Niemiec. Zawiera nazwy 410 miejscowości w dawnej Polsce. To pierwsze spisane polskie słowa. / Weź 1 kartę Pereł Architektury.

B1

A1

C1

D1

Wit Stwosz / Urodzony w Niemczech artysta, który stworzył najsłynniejszy polski ołtarz znajdujący się w Kościele Mariackim w Krakowie. Był malarzem i rzeźbiarzem epoki gotyku. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Katedra w Gnieźnie / Gotycki kościół w Gnieźnie. Byli tu koronowani polscy królowie. / Weź 3 karty ze stosu Słynnych osób. Zatrzymaj te, które opisują kronikarza. Resztę odłóż na spód stosu.
„Święta Anna samotrzeć” / Ten religijny obraz przedstawia świętą Annę, jej córkę Marię i dzieciątko Jezus. Namalował go nieznany artysta. / Przesuń pionek o 2 pola w dowolnym kierunku.	„Bogurodzica” / Najstarsza spisana pieśń religijna. Pełniła funkcję hymnu państwowego w średniowieczu. / W następnym ruchu w Pętli Czasu możesz dodać 1 do rzutu.

B2

A2

C2

D2

Jan Kochanowski / Wielki poeta. Jego twórczość inspirowała artystów przez kolejne 300 lat. Pisał w języku polskim. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Wawel / Zamek na Wawelu przebudowano gruntownie w renesansie. Był już wtedy siedzibą królów Polski. / Weź 1 kartę Słynnych osób.
„Bitwa pod Orszą” / Obraz nieznanego malarza przestawia bitwę widzianą z lotu ptaka. Na obrazie umieszczono na raz kilka faz bitwy. W związku z tym sam hetman jest na nim namalowany 3 razy. / Weź 1 kartę Pereł Literatury.	„O obrotach sfer niebieskich” / Książka zawierająca spisane obserwacje naszego astronoma Mikołaja Kopernika. Udowadniała dzięki obliczeniom, że to Ziemia krąży wokół Słońca. / Oblicz ile pól chcesz przesunąć pionek. Jeśli liczba jest mniejsza niż 6 to wykonaj taki ruch.

A3

B3

C3

D3

Jan Andrzej Morsztyn / Nadworny poeta. Wielokrotnie poprawiał własne wiersze aby w końcu były wspaniałe. Tworzył dzieła barkowe. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Kolegiata w Poznaniu / Barokowy kościół farny. Od niedawna nosi tytuł bazyliki mniejszej. / Możesz zabrać innemu graczowi jeden z jego obrazów lub rzeźb religijnych.
„Matka Boska z dzieciątkiem” / Obraz religijny, którego autorem jest Jerzy Siemiginowski-Eleuter. W baroku wróciły tematy biblijne a malowane postacie były dość grube. / Weź 2 karty Pereł Architektury. Zatrzymaj te, które opisują kościoły. Resztę odłóż na spód stosu.	„Rytmy” / Zbiór wielu utworów Mikołaja Sępa Sarzyńskiego. Zawiera między innymi pierwsze polskie sonety. / W następnym ruchu w Pętli Czasu możesz dodać 1 do rzutu.

A4

B4

C4

D4

Ignacy Krasicki / Nazywany jest księciem poetów polskich. Napisał też powieść i encyklopedię. Tworzył głównie bajki i satyry oraz poematy heroikomiczne. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Teatr Wielki / Wybudowany na miejscu zburzonego Marywilu. Mieści się w nim też Opera Narodowa. / Masz dodatkowy rzut kostką w Pętli Czasu.
„Ulica Długa w Warszawie” / Obraz namalowany przez wielkiego włoskiego artystę Bernardo Belotto przedstawia Warszawę w okresie baroku. / W następnym ruchu w Pętli Czasu możesz dodać 1 do rzutu.	„Myszeida” / W bardzo poważny sposób opowiada o wojnie kotów z myszami i szczurami wplatając w to dawną polską opowieść o królu Popielu. / Jeśli inny gracz ma kartę Ignacy Krasicki to musi ci ją oddać.

A5

B5

C5

D5

Adam Mickiewicz / Nazwano go wieszczem narodowym. Stworzył dramat „Dziady” i epopeję „Pan Tadeusz”. Starsze dzieci czytają jego pełne tajemnic ballady. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Juliusz Słowacki / Drugi z wieszczy narodowych. Stworzył wiele dramatów, poematów i wierszy. Niektóre z nich pisał dla dzieci np. ”Baranki moje”. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.
„Kobieta układająca pasjansa” / Obraz autorstwa Walentego Wańkowicza. Jednego z polskich malarzy epoki romantyzmu. / Przejdź na pole prezent.	„Oda do młodości” / Wiersz, który mówi o młodości i jej przeciwieństwie czyli starości. Wzywa do braterstwa, uniesień i tworzenia wielkich dzieł. / Najmłodszy gracz ma teraz dodatkowy ruch. Jeśli właściciel karty jest najmłodszym graczem dostaje dodatkowo 1 punkt.

A6

A7

C6

D6

Henryk Sienkiewicz / Pisarz. Tworzył powieści i nowele o dawnych czasach. Ich czytanie pomagało Polakom przetrwać trudne czasy. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Maria Konopnicka / Pisarka pamiętająca o małych dzieciach. Dla nich napisała „Na jagody”, ”O Janku wędrowniczku” i „O krasnoludkach i sierotce Marysi”. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.
Bolesław Prus / Pisarz. Tak naprawdę nazywał się Aleksander Głowacki. Jego utwory pokazują niedobre zachowania ludzi i próbują sprawić aby ludzi się zmienili na lepsze. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Krzyżacy / Powieść, która przypominała Polakom o dawnym zwycięstwie nad Krzyżakami oraz pozwalała zapomnieć o trudnych czasach. / W następnym ruchu w Pętli Czasu możesz dodać 1 do rzutu.

A8

A9

A10

D7

Stanisław Wyspiański / Malarz i pisarz. Napisał dramat „Wesele” i namalował nową wersję „Bitwy pod Grunwaldem”. Tworzył też witraże do kościołów. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Kamienica pod żabami / Secesyjna kamienica w Bielsku-Białej. Nazwa pochodzi od wizerunków 2 żab siedzących nad wejściem. Budowle z tego okresu nie miały przypominać nic co powstało wcześniej. / Weź 1 kartę Słynnych osób.
„Wiosna w Gościeradzu” / Obraz autorstw Leona Wyczułkowskiego. Pokazuje jasną, piękną wiosnę i czarne, niepokojące meble. / Przesuń się teraz o 3 pola w dowolnym kierunku.	„Wesele” / Dramat Stanisław Wyspiańskiego. Opowiada o tym ile stracili Polacy podczas z powodu własnych błędów. / W następnym ruchu w Pętli Czasu możesz dodać 1 do rzutu.

A11

B6

C7

D8

Władysław Broniewski / Poeta i żołnierz. Jego wiersze często mówiły o walce. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	Aleja róż / Aleja róż to ulica w Krakowie, która miała pokazać, że Polacy szybko potrafią odbudować domy po wojnie. Domy z tego okresu były duże i ponure ale wzbudzały podziw u ludzi. / Masz dodatkowy rzut kostką w Pętli Czasu.
Etykieta zapałczana / Nawet małe pudełka od zapałek musiały przekazywać ważne wiadomości. Ta etykieta dotyczyła ekologii. / Jeśli inny gracz ma kartę Hala ludowa to musi ci ją oddać.	Teatrzyk „Zielona gęś” / Stworzone przez Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego krótkie i zabawne wierszyki, które czytała cała Polska. / Gracz, który ma najmniej punktów zamienia się punktami z graczem, który ma ich najwięcej.

A12

B7

C8

D9

„Nierozpoznani” / To jeden a abakanów, czyli rzeźb Magdy Abakanowicz. Ta znajduje się w Poznaniu / Cofnij się o 2 pola w Pętli Czasu.	„Kobieta i parasol” / Praca autorstwa Tadeusza Kantora. Sztuka współczesna nie skupia się na formie dzieła ale na odczytywaniu go. / Masz dodatkowy rzut kostką w Pętli Czasu.
Kukurydze w Katowicach / Wieżowce z okrągłymi balkonami. Z daleka przypominają wielkie kolby kukurydzy i stąd ich nazwa. / Gracz, który ma najwięcej punktów musi oddać po 1 innym graczom.	Saga „Wiedźmin” / Bajka dla dorosłych. Opowiada o przygodach pogromcy potworów. / Gracz, który ma najwięcej Pereł literatury musi ci jedną oddać.

C10

C11

B8

D10

Witkacy / Pisarz i malarz. Naprawdę nazywał się Stanisław Ignacy Witkiewicza. Tworzył dzieła, których większość ludzi nie potrafi do końca zrozumieć. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	„Ferdydurke” / Powieść o losach Józia, który będąc dorosłym cofa się do czasów dzieciństwa. Opowiada o tym jak dziwne jest dorastanie człowieka i o pojedynku na miny. / Możesz zamienić się kartami Pereł Literatury z inną osobą.
„Alice Prin” / Obraz autorstwa Gustawa Gwozdeckiego. Przedstawia sztukę ekspresjonistyczną / Jeśli inny gracz ma kartę z obrazem kobiety to możesz mu ją zabrać.	Hala ludowa / Przykład budowli, która przede wszystkim miała spełniać swoje użyteczne funkcje a nie być ładna. Znajduje się we Wrocławiu. / Weź od innych graczy po 1 punkcie.

A13

D11

C9

B9

Oj, chmielu, chmielu, ty bujne ziele, Nie będzie bez cię żadne wesele, Ref: Oj, chmielu, oj, niebożę, To na dół, to ku górze, Chmielu niebożę! / „Oj, chmielu, chmielu” / Najstarsza ze znanych polskich pieśni weselnych, śpiewana przy oczepinach panny młodej. / Możesz dodać 1 do następnego ruchu.	Melodie na psałterz polski / To melodia skomponowana przez Mikołaja Gomółkę do tłumaczonych przez Jana Kochanowskiego psalmów biblijnych. / Wymień 1 swoją kartę na 2 karty innego gracza.
„Audite mortales” / Pierwsze polskie oratorium, czyli wielkie dzieło śpiewane przez chór i grane przez orkiestrę. Stworzył je Bartłomiej Pękiel. / Gracz, który ma najwięcej Arcydzieł Muzycznych musi ci jedno oddać.	„Krakowiacy i górale” / Pierwsza polska opera. Tekst napisał Wojciech Bogusławski a muzykę Jan Stefani. Pierwszy raz wystawioną ją 1 marca 1794 roku w Teatrze Narodowym w Warszawie. / Przejdź na najbliższe pole prezent.

E1

E2

E3

E4

Mazurki Chopina / Fryderyk Chopin skomponował 57 mazurków, czyli utworów inspirowanych melodiami ludowymi z Mazowsza. Dzięki temu nawet gdy Polska zniknęła z mapy można było o niej posłuchać. / Na końcu gry wymień tę kartę za 1 punkt.	„Manru” / Manru jest jedyną operą Ignacego Jana Paderewskiego. Powstała na podstawie powieści Chata za wsią Józefa Ignacego Kraszewskiego. / Możesz zamienić się kartami Arcydzieł Muzycznych z inną osobą.
Muzyka filmowa Komedy / Muzyka komponowana przez Krzysztofa Komedę do filmów. Zarówno polskich jak i zagranicznych. / Weź 3 karty Arcydzieł Muzyki i wybierz jedną. Resztę odłóż na spód stosu.	„Missa pro pace” / Muzyczna msza w intencji pokoju skomponowana przez Wojciecha Kilara. / Weź 1 kartę Pereł Literatury. Jeśli nie jest o wojnie lub walce to możesz ją zatrzymać.

E5

E6

E7

E8

Zasady gry:
Przed rozpoczęciem gry gracze układają kolejno (chronologicznie) karty Epok Historycznych w stos tak aby najstarsze było na wierzchu.
Karty Słynnych osób, Słynnych obrazów i rzeźb, Pereł Architektury , Pereł Literatury i Arcydzieł Muzyki układamy potasowane w osobnych stosach.
Ustawiamy jeden pionek na polu 1 na „Pętli czasu” (planszy głównej).
Gracze rzucają kostką i komu wypadnie najwięcej oczek ten zaczyna a potem kolejno pozostali gracze zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
Wszyscy gracze grają tym samym pionkiem na „Pętli czasu”. Każdy z graczy w swojej kolejce przesuwa pionek o tyle pól ile wypadło na kostce.
Jeśli ruch gracza kończy się na polu z głową to bierze on dla siebie jedną kartę ze stosu Słynnych osób.
Jeśli ruch gracza kończy się na polu z zamkiem to bierze on dla siebie jedną kartę ze stosu Pereł Architektury.
Jeśli ruch gracza kończy się na polu z paletą malarską to bierze on dla siebie jedną kartę ze stosu Słynnych obrazów i rzeźb .
Jeśli ruch gracza kończy się na polu z książkami to bierze on dla siebie jedną kartę ze stosu Pereł Literatury.
Jeśli ruch gracza kończy się na polu z orkiestrą to bierze on dla siebie jedną kartę ze stosu Arcydzieł Muzyki.
Jeśli ruch gracza kończy się na polu z prezentem to bierze on dla siebie jedną kartę z dowolnie wybranego stosu.
Jeśli ruch gracza kończy się na polu z dzieckiem czytającym kronikę to używa on kolejną kartę ze stosu Epok Historycznych. Nową kartę ze stosu Epok Historycznych używa też gracz, który przekracza linię zmiany czasu w Pętli Czasu (między polami 16 i 1).
Kiedy skończą się karty w którymś ze stosów to gracz nic nie robi stając na tym polu w Pętli Czasu.
Polecenia zapisane na kartach trzeba wykonać natychmiast (chyba, że polecenie jest inne).
Gracz otrzymuje punkt za każdym razem kiedy używa nowej karty Epok Historycznych oraz gdy wynika to z poleceń na innych kartach.
Jeśli gracz zabierze innemu graczowi kartę to wykonuje polecenie z nią związane.
Koniec gry następuje w gdy na karcie Epok Historycznych pojawi się takie polecenie. Wygrywa ten gracz, który na końcu gry ma najwięcej punktów.
Gra dostępna za darmo na:
http://gra-sztuka.xlx.pl
Ilustracje użyte w grze pochodzą ze strony Wikipedia.pl oraz OpenClipart.org